Naukowcy z Uniwersytetu Yale sprawdzili, które metody rzeczywiście zmniejszają „wiek biologiczny” mierzony testami DNA z krwi. Wyniki wypadły korzystnie dla wybranych leków oraz połączenia diety z ruchem, natomiast popularne suplementy bez recepty nie dały wymiernego efektu. Autorzy przestrzegają jednak, że to jeszcze nie dowód na dłuższe życie.
Jak zmierzyć wiek biologiczny
Wiek biologiczny to szacunek tego, w jakiej kondycji jest organizm, który może różnić się od wieku wpisanego w dowodzie. Zespół z laboratorium Alberta Higginsa-Chena z Yale posłużył się tzw. zegarami epigenetycznymi. To testy z krwi, które analizują chemiczne znaczniki, przede wszystkim grupy metylowe, przyczepione do DNA. Wzór takich znaczników zmienia się z wiekiem, a algorytmy komputerowe przekładają go na ocenę wieku biologicznego.
Badacze zebrali wyniki 51 badań klinicznych, w których testowano suplementy, leki, zmiany stylu życia i zabiegi medyczne. W sumie przeanalizowali ponad 110 biomarkerów metylacji DNA, w tym 16 głównych zegarów epigenetycznych, porównując pomiary sprzed interwencji i po niej. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Nature Medicine”.
Co zadziałało, a co nie
Interwencje podzielono na cztery grupy: leki na receptę, styl życia, suplementy bez recepty oraz zabiegi medyczne. Najsilniejsze spadki markerów wieku biologicznego wiązały się z lekami:
- metforminą i semaglutydem, stosowanymi w zaburzeniach metabolicznych i kontroli masy ciała,
- terapiami anty-TNF, które celują w białko biorące udział w reakcji zapalnej organizmu.
Wyraźny efekt dało też połączenie regularnej aktywności fizycznej ze zdrową dietą. Badano m.in. dietę śródziemnomorską, niskotłuszczową i niskowęglowodanową. Z kolei suplementy dostępne bez recepty oraz część zabiegów medycznych nie obniżyły wieku epigenetycznego w analizowanych badaniach.
Zespół zauważył ponadto, że nowsze zegary działały lepiej niż starsze, a u osób chorych zmiany biomarkerów były zwykle większe niż u zdrowych uczestników.
Ważne zastrzeżenia
Autorzy podkreślają, że spadek wieku epigenetycznego nie oznacza automatycznie, że ktoś będzie żył dłużej lub uniknie chorób związanych z wiekiem. Nie wiadomo jeszcze, czy zmiany wynikają bezpośrednio z leczenia, jak szybko się pojawiają ani czy utrzymują się po jego zakończeniu. Najważniejsze pytanie sformułował Higgins-Chen:
„Co ta zmiana oznacza dla naszego długoterminowego ryzyka chorób związanych z wiekiem i spadku sprawności?”
Jeśli biomarkery uda się w przyszłości potwierdzić jako wiarygodne wskaźniki długoterminowego zdrowia, ocena terapii przeciwstarzeniowych mogłaby trwać lata, a nawet miesiące, zamiast dziesięcioleci. Pierwszy autor pracy, Raghav Sehgal, zapowiada kolejny krok: testy na większych i bardziej zróżnicowanych grupach ludzi.
Co to oznacza dla czytelnika w Polsce
Badanie nie jest zachętą do samodzielnego sięgania po leki. Metformina, semaglutyd i terapie anty-TNF są lekami na receptę, stosowanymi w określonych wskazaniach pod kontrolą lekarza, a w tej analizie oceniano wyłącznie zmiany markerów, nie zdrowie czy długość życia. Dotyczy to pacjentów w Polsce tak samo jak w innych krajach.
Praktyczny wniosek jest raczej skromny, ale spójny z dotychczasową wiedzą: regularny ruch i zbilansowana dieta pozostają metodami o najlepiej udokumentowanym wpływie, a kosztowne suplementy „przeciw starzeniu” na razie nie mają w tych danych potwierdzenia. Komercyjne testy wieku biologicznego, oferowane także na rynku europejskim, warto traktować ostrożnie, bo sami badacze zaznaczają, że znaczenie zmian tych wskaźników trzeba jeszcze w pełni zrozumieć.
Źródło: ScienceDaily – „Yale scientists reveal what really slows aging and what doesn’t”
